Programma 6 Ruimtelijke ontwikkeling en Wonen

Portefeuillehouder	Thema
Dick Stapel	Wonen/volkshuisvesting, huisvesting bijzondere doelgroepen, Omgevingswet en omgevingsplan, projectenplanning integraal
Bernadette Schomaker	Ruimtelijke ontwikkeling en omgevingsvisie, Maatschappelijk vastgoed
Agnes Jongerius	Asiel en statushouders, Arbeidsmigranten

Omschrijving

Dit programma omvat de volgende taakvelden:

Taakveld	Omschrijving
3.2 Fysieke infrastructuur	Industrieterrein Tappersheul III
5.5 Cultureel erfgoed	Archeologiebeleid, gemeentetoren en carillon
8.1 Ruimtelijke ordening	Taken op grond van de Omgevingswet
8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)	Activiteiten op het gebied van gemeentelijke bouwgrondexploitatie: - grondverwerving, bouw- en woonrijp maken - bovenwijkse voorzieningen t.b.v. de bouwgrondcomplexen - verkoop van bouwrijpe gronden - in het voorkomende geval onschadelijk maken en verwijderen van explosieven
8.3 Wonen en bouwen	Gebiedsontwikkeling, woningvoorraad en huisvestingsvoorziening: - (leges) omgevingsvergunning - bouwtoezicht - basisregistratie adressen en gebouwen (BAG) - woningbouw en woningverbetering, renovatie - woonruimteverdeling, woningsplitsingsvergunning, woonvergunning; - stedelijke vernieuwing: gebiedsgerichte aanpak woningvoorraad, woonomgeving en voorzieningen - uitkoopregeling hoogspanningsverbindingen

Ambities en actuele ontwikkelingen

Actuele ontwikkelingen

De aansluitpauze op energie, welke op 1 juli 2026 in werking is getreden, heeft grote impact op de bouwplannen van de gemeente. Via het proces ‘onderhande werk’ zijn de woningprojecten en schoolhuisvestingsprojecten voor de komende 3 jaar aangemeld voor stroom. In 2027 zal blijken of de stroom inderdaad gegarandeerd is bij start bouw voor alle projecten die starten voor 1 april 2029. Verder verwachten we dat de aansluitpauze ook afgekondigd gaat worden voor het Zuid-Hollandse voedingsgebied, waar ook een deel van de woningbouwprojecten in Oudewater in valt. Dit geeft al met al grote onzekerheden op het terrein van wonen en bouwen.

Verder zal het jaar 2027 in het teken staan van de implementatie van de wet Versterking regie op de volkshuisvesting, welke op 1 juli 2026 in werking is getreden. Ook heeft de provincie haar eigen omgevingsvisie en omgevingsverordening herijkt, waar ook het programma UPLG is opgenomen. In 2027 wordt gewerkt aan een uitvoeringsplan voor dit programma. De gemeente Oudewater zal verder de wijzigingen in de provinciale omgevingsverordening, daar waar nodig, gaan verwerken in de eigen verordening.

Wonen

De druk op de woningmarkt overstijgt onze gemeentegrens. In de ‘Woondeal 2022 - 2030’ hebben het Rijk, de provincie Utrecht, de corporaties en 16 gemeenten in de regio Utrecht vastgelegd langjarig samen te werken om de woningbouwproductie te versnellen en de betaalbaarheid te vergroten. In 2027 wordt de herijkte versie van de woondeal vastgesteld. De gemeente Oudewater heeft in het volkshuisvestelijk programma al een voorschot genomen op de invoering van deze wet. In 2027 wordt verder uitvoering gegeven aan het volkshuisvestelijk programma

Landelijk gebied

Er vinden veel ontwikkelingen plaats in het landelijk gebied. Met de vaststelling van de provinciale omgevingsvisie is het programma UPLG verwerkt. Verder wordt binnen de Novex Groene Hart gewerkt aan een goede besteding van de stikstofmiddelen vanuit het ministerie van LVVN.

Voor veel ontwikkelingen in het landelijk gebied zijn wij als gemeente niet aan zet, maar kunnen we wel meedenken en meepraten. Ook in 2027 zullen we dit blijven doen. Daarnaast gaan we aan de slag met de transitie van de erven, die door de vrijkomende agrarische bebouwing, veelal een andere bestemming willen en moeten krijgen.

Collegewerkprogramma

Ambitie: Passender/toekomstbestendiger wonen
Portefeuillehouder: Dick Stapel
Doel: dit willen we bereiken	Actie: dit gaan we daarvoor doen	Aanvullende lasten (x € 1.000)
Doel: dit willen we bereiken	Actie: dit gaan we daarvoor doen	2027	2028	2029	2030
6.1 We versnellen de woningbouw, er worden minimaal 30 en streven naar 50 woningen per jaar te realiseren (uit: volkshuisvestingsprogramma 2026-2030).	6.1A We leggen prioriteit bij de projecten Statenland, Hekendorp en Oranjepark II. We zetten in op start bouw voor 2030.	0	0	0	0
	6.1B Voor de projecten die niet prioritair staan zoeken we naar manieren om het anders te doen. Dit wordt uitgewerkt in een plan van aanpak welke uiterlijk in Q4 2026 besproken wordt in het college. Hierbij kijken we naar mogelijkheden voor het vergroten van de externe schil, we zoeken meer samenwerking met ontwikkelaars en kijken naar de kansen voor andere samenwerkingen, zoals een gemeenschappelijke exploitatiemaatschappij. Tevens wordt in deze aanpak de randvoorwaarden en financiële consequenties van deze versnellingsaanpak uitgewerkt.	PM	PM	PM	PM
6.2 Door heldere kaders in het ruimtelijk beleid kunnen besluiten sneller genomen worden.	6.2A Het volkshuisvestingsprogramma wordt in 2026 vastgesteld.	0	0	0	0
6.3 Oudewaternaren krijgen zoveel mogelijk voorrang op onze woningmarkt.	6.3A We leggen in de nieuwe huisvestingsverordening vast dat Oudewaternaren zoveel mogelijk voorrang moeten krijgen.	0	0	0	0
	6.3B We nemen in ontwikkelafspraken met de koopsector op dat de communicatie in eerste instantie op Oudewaternaren is gericht.	0	0	0	0
6.4 We zoeken naar mogelijkheden voor (flexibele) huisvesting van een aantal specifieke aandachtsgroepen, zodat hun huisvestingsvraag zo min mogelijk extra druk legt op de woningmarkt.	6.4A We onderzoeken de mogelijkheden voor woonconcepten voor specifieke doelgroepen zoals statushouders, ontheemden uit Oekraïne, arbeidsmigranten en starters/spoedzoekers, waar mogelijk gecombineerd.	0	0	0	0
	6.4B We zorgen ervoor dat ontheemden uit Oekraïne op een passende plek in Oudewater kunnen blijven.	PM	PM	PM	PM
6.5 We werken samen aan de huisvesting van arbeidsmigranten.	6.5A We zoeken de samenwerking met de regio en de provincie omdat arbeidsmigranten in de brede regio werken.	0	0	0	0
	6.5B We gaan in overleg met werkgevers over hun rol bij de huisvesting van arbeidsmigranten.	0	0	0	0

Ambitie: Een aantrekkelijke leefomgeving
Portefeuillehouder: Bernadette Schomaker
Doel: dit willen we bereiken	Actie: dit gaan we daarvoor doen	Aanvullende lasten (x € 1.000)
Doel: dit willen we bereiken	Actie: dit gaan we daarvoor doen	2027	2028	2029	2030
6.6 Onze panden zijn goed onderhouden, duurzaam en goed publiekstoegankelijk.	6.6A We zorgen dat de meerjarenonderhoudsplannen op orde zijn en daarin worden de kwaliteitsafspraken vastgelegd. De kwaliteitsafspraken worden gebaseerd op lokale wensen en landelijke verplichtingen.	15	PM	PM	PM
	6.6B We stellen een meerjarenvisie op voor ons maatschappelijk vastgoed, met specifieke aandacht voor de toegankelijkheid en representativiteit van het stadhuis.	25	10	10	0

Ambitie: We voeren verkenningen en ontwikkelprojecten uit voor maatschappelijke, publieke en openbare voorzieningen in de fysieke leefomgeving. Een verkenning levert een ontwerp op voor ontwikkeling van een voorziening met oplossingsmogelijkheden en locatieopties waarbij een aangewezen gewenste eindoplossing, een governancestructuur, een financiële business case vanuit total cost of ownership besloten is. Een project levert een gerealiseerde en beheerde fysieke voorziening op met een besluit over toereikende middelen.
Portefeuillehouders: Bernadette Schomaker en Dick Stapel
Doel: dit willen we bereiken	Actie: dit gaan we daarvoor doen	Aanvullende lasten (x € 1.000)
Doel: dit willen we bereiken	Actie: dit gaan we daarvoor doen	2027	2028	2029	2030
6.7 We hebben per 1 september 2026 9 verkenningen en 12 projecten onder handen. Dit onder handen werk strookt met de verhouding Woerden-Oudewater (SOK). Daarnaast bevat de voorraadlijst 17 verkenningen, die in de wacht staan; samen telt dit op tot 38 items. Alle 38 items zijn beschreven in de Voortgangsrapportage Ruimtelijke Initiatieven en Projecten Oudewater van 1 september 2026.	6.7A Vaststellen portfolio aan verkenningen en projecten voor de periode 1-9-2026 t/m 31-12-2027 per september 2026. De Voortgangsrapportage Ruimtelijke Initiatieven en Projecten Oudewater van 1 september 2026 beschrijft dit portfolio.	0	0	0	0
Van de 6 bestuurlijke extra prioriteiten binnen de 38 items zijn er 5 onder handen en 1 ervan staat op de voorraadlijst.	6.7B Het vastgestelde portfolio aan onderhanden werk verkenningen en projecten uitvoeren, waaronder de volgende 6 bestuurlijke prioriteiten: • Statenland, • Hekendorp: De Boezem en woningbouw, • Oranjepark 2, • Sportcluster: zwembad-skeelerbaan • Sportcluster: parkeerterrein • Dierenpark Wulverhorst	58	0	0	0
Vóór 31 december 2027 zijn 2 verkenningen en 4 projecten afgerond.	6.7C Alle verkenningen, die in de wacht staan of nieuw zijn, worden via het portfoliomanagementproces twee keer per jaar beoordeeld en gerangschikt aan de hand van het vigerende beleid vanuit het Sociaal Akkoord, de Omgevingsvisie (en aanpalende kaders Omgevingswet) en het bestuurlijke perspectief.	0	0	0	0
Dat realiseert voor het jaar 2028 ruimte voor 2 verkenningen, die in de wacht stonden (voorraadlijst). Van de 6 bestuurlijke extra prioriteiten kunnen er per 1 januari 2028 6 onder handen genomen zijn.	6.7D Inrichten portfoliomanagement voor Oudewater.	0	0	0	0
6.8 Als input voor de begroting 2028 respectievelijk 2029 en 2030 is vastgesteld wat het portfolio aan verkenningen en projecten is voor de periode 2028 respectievelijk 2029 en 2030.	6.8A Vaststellen portfolio aan verkenningen en projecten voor de periode 2028 respectievelijk 2029 en 2030.	0	0	0	0
De daarvoor gerealiseerde doorstroom van projecten en verkenningen geeft daartoe ruimte.	6.8B Het vastgestelde portfolio aan onderhanden werk verkenningen en projecten uitvoeren.	0	58	58	58

Specificatie taakvelden

Bedragen x €1.000

Exploitatie	Werkelijk 2025	Primitieve begroting 2026	Begroting 2026 inclusief wijzigingen	Begroting 2027	Verschil begroting 2027 en begroting 2026 na wijzigingen	Begroting 2028	Begroting 2029	Begroting 2030
Baten
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur	722	1.264	1.264	1.199	-65	738	92	92
7.4 Milieubeheer	39	0	17	0	-17	0	0	0
8.1 Ruimte en leefomgeving	422	0	0	25	25	25	25	0
8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)	0	0	0	1.252	1.252	749	716	1.048
8.3 Wonen en bouwen	673	430	430	492	62	492	492	492
Totaal Baten	1.857	1.694	1.711	2.967	1.256	2.004	1.325	1.632
Lasten
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur	722	1.264	1.264	1.199	-65	738	92	92
5.5 Cultureel erfgoed	58	65	65	88	24	28	28	28
7.4 Milieubeheer	101	40	95	40	-55	40	40	40
8.1 Ruimte en leefomgeving	461	38	103	93	-10	143	113	38
8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)	15	5	600	1.252	652	749	716	1.048
8.3 Wonen en bouwen	1.125	941	1.124	938	-186	940	940	941
Totaal Lasten	2.482	2.352	3.250	3.610	360	2.639	1.929	2.187
Onttrekkingen
0.10 Mutaties reserves	219	0	595	0	-595	0	0	0
Totaal Onttrekkingen	219	0	595	0	-595	0	0	0
Stortingen
0.10 Mutaties reserves	90	0	0	0	0	0	0	0
Totaal Stortingen	90	0	0	0	0	0	0	0
Gerealiseerd resultaat	-497	-658	-943	-642	301	-635	-605	-555

Verschillenanalyse 2026 - 2027

Hieronder worden de belangrijkste verschillen toegelicht.

Taakveld	Mutatie baten t.o.v. 2026	Bedrag	voordeel - nadeel +
3.2	Actualisatie MPG. Betreft grondexploitatie industrieterrein Tappersheul III (budgetneutraal)	65	nadeel
8.2	Actualisatie MPG. Betreft grondexploitatie Statenbad zwembad skeelerbaan (budgetneutraal)	-1.252	voordeel
8.3	Hogere baten leges omgevingsvergunningen ivm indexeirng 4,1%	-62	voordeel
	Diversen	-7	voordeel
	Totaal mutaties baten	-1.256	voordeel

Taakveld	Mutatie lasten t.o.v. 2026	Bedrag	voordeel - nadeel +
3.2	Actualisatie MPG. Betreft grondexploitatie industrieterrein Tappersheul III (budgetneutraal)	-65	voordeel
7.4	Incidenteel in de voorjaarsrapportage budget opgenomen voor nieuw beleid transformatie van erven voor het landelijk gebied.	-55	voordeel
8.2	Actualisatie MPG. Betreft grondexploitatie Statenbad zwembad skeelerbaan (budgetneutraal). Het verschil met de batenzijde wordt verklaard door de verliesvoorziening van 595K.	656	nadeel
8.3	Incidenteel in de voorjaarsrapportage budget opgenomen voor de voorbereidingskosten van de omgevingswet.	-91	voordeel
8.3	Incidenteel in de voorjaarsrapportage budget opgenomen voor de Wet versterking regie volkshuisvesting.	-39	voordeel
8.3	Incidenteel in de voorjaarsrapportage budget opgenomen voor de kosten van de Boezem.	-40	voordeel
	Diversen	-6	nadeel
	Totaal mutaties lasten	360	nadeel

	Totaal mutaties baten en lasten	-896	voordeel

Taakveld	Mutatie baten t.o.v. 2026	Bedrag	voordeel - nadeel +
0.10	Onttrekking aan de algemene reserve voor de verliesvoorziening voor de grondexploitatie Statenland.	595	nadeel
	Totaal mutaties reserves	595	nadeel

Uitgaven

Inkomsten

Saldo