Paragraaf 1 Lokale heffingen

Deze paragraaf geeft inzicht in het beleid voor en de inkomsten uit lokale heffingen in 2025. Hieronder volgt eerst een uitleg van de drie verschillende soorten heffingen en een aantal wettelijke kaders die daarbij gelden. Daarna staat een financieel overzicht van de opbrengsten uit de lokale heffingen met vervolgens nadere aandacht voor de verschillende belastingen, heffingen en rechten. Tot slot volgt de lokale lastendruk, die laat zien wat een inwoner in 2025 betaalde aan de drie belastingen met de hoogte opbrengsten, en een financiële vergelijking met een aantal andere gemeenten.

Inwoners en bedrijven betalen voor drie soorten gemeentelijke belastingen:

1. Belastingen: betalingen waar de gemeente geen directe dienst of voorziening tegenoverstelt. Voorbeelden zijn de OZB en de parkeerbelasting.
2. Heffingen: betalingen voor specifieke taken of voorzieningen van de gemeente. Voorbeelden zijn de afvalstoffenheffing en de rioolheffing.
3. Rechten: betalingen voor individuele diensten of producten van de gemeente (zoals een paspoort of bouwvergunning). Voorbeelden zijn de leges burgerzaken en de omgevingsvergunningen.  

Elke belasting bestaat uit een groot aantal verschillende tarieven. Zo vallen onder de noemer ‘parkeerbelasting’ niet alleen parkeertarieven per zone, maar bijvoorbeeld ook tarieven voor verschillende typen parkeervergunningen. Bij ‘leges burgerzaken’ gaat het bijvoorbeeld om de tarieven voor huwelijksvoltrekking, variërend per dag of tijdstip, of tarieven voor het aanvragen van een paspoort. De verschillende tarieven zijn op 11 december 2025 vastgelegd in de belastingverordening en te vinden via Gemeenteraad 11 december 2025 20:00:00, Gemeente Oudewater. 

Voor deze belastingen gelden een aantal landelijke en lokale bepalingen.

• Heffingen en rechten mogen niet meer dan kostendekkend zijn. Dit betekent dat de gemeente niet meer inkomsten uit de heffing of het recht mag ontvangen dan de kosten die ze ervoor maakt. Bij belastingen mag dit wel, en is de gemeente vrij om te bepalen waar ze de opbrengsten voor gebruikt.
• De gemeente heeft bepaald dat heffingen en rechten in principe 100% kostendekkend zijn. Doel is dus om gemaakte kosten zoveel mogelijk te compenseren met inkomsten. Dit is vastgelegd in de Financiële Verordening. Uitzondering zijn een aantal leges voor burgerzaken die een maximum wettelijk tarief kennen, zoals rijbewijzen en reisdocumenten. 100% kostendekkendheid is daardoor niet haalbaar.
• De gemeente heeft bij rechten de mogelijkheid tot kruissubsidiëring. Zoals gezegd vallen belastingen uiteen in verschillende tarieven. Rechten vallen uiteen in bepaalde typen, ‘groepen’ genoemd. Kruissubsidiëring betekent dat de gemeente voor een recht meer mag ontvangen dan het uitgeeft, zolang het geheel van die groep rechten maar onder de 100% blijft. De opbrengst uit het verstrekken van paspoorten kan bijvoorbeeld op 120% liggen, zolang de gemeente dit compenseert met lagere opbrengsten uit de leges voor de burgerlijke stand. Momenteel is hier in Oudewater echter geen sprake van. Bij alle heffingen liggen de opbrengsten namelijk lager dan de kosten.
• Inwoners die leven onder 100% van de bijstandsnorm kunnen kwijtschelding aanvragen van de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. De gemeente heeft ervoor gekozen om hiermee de norm van het Rijk te volgen. Dit is vastgelegd in de Leidraad Invorderingswet 1990.
• De gemeente is verplicht om in de hele Begroting overheadkosten op dezelfde manier toe te rekenen. Ook de berekening tussen lokale heffingen onderling moet dus hetzelfde zijn. In Oudewater is ervoor gekozen om overhead te berekenen op basis van de loonkosten (exclusief inhuur) van alle posten buiten de overhead. Dit komt neer op een percentage van 60%. Voor elke € 100 aan personele inzet voor een heffing komt er dus € 60 aan overheadkosten bij.

De tabellen hieronder geven per belasting voor 2025 aan:

1. Hoe hoog de gemeentelijke lasten waren. Deze zijn uitgesplitst naar taakveld.
2. Hoe hoog de gemeentelijk baten waren.
3. Wat de kostendekkendheid is.

Ad 1 OZB

De OZB (Onroerendezaakbelasting) is een belasting op onroerende zaken, zoals woningen, bedrijfspanden en percelen. Er zijn drie verschillende tarieven: één voor woningen, één voor de eigenaren van niet-woningen (bijvoorbeeld een bedrijf) en één voor de gebruikers van niet-woningen (bijvoorbeeld de huurder van een kantoorruimte). De hoogte van de belasting wordt vervolgens berekend op basis van de geschatte markwaarde (WOZ-waarde) van het onroerend goed op 1 januari 2024.

Bij een WOZ-waarde van € 300.000 en een tarief van 0,1% zou de OZB bijvoorbeeld € 300 bedragen.

In de onderstaande tabel zijn de OZB-tarieven 2025 en 2024 opgenomen. De tarieven 2025 worden geheven als percentage van de WOZ-waarde per 1 januari 2024.

Ad 1 Afvalstoffenheffing
De afvalstoffenheffing is een belasting over het inzamelen en verwerken van afval. 
Onderstaande tabel geeft een overzicht van baten en lasten afvalstoffenheffing. Wanneer de baten hoger zijn dan de lasten, wordt het meerdere in de voorziening afvalstoffenheffing gestort.

In de onderstaande tabellen is voor de verschillende rechten opgenomen wat de begrote baten en lasten zijn en wat de kostendekkendheid is. 

Ad 1 Leges burgerzaken
De leges burgerzaken zijn belastingen op gemeentelijke diensten zoals paspoorten en reisdocumenten. Sommige leges zijn niet voor 100% kostendekkend omdat er voorgeschreven wettelijke tarieven zijn. Voorbeelden hiervan zijn uittreksels burgerlijke stand, reisdocumenten en rijbewijzen.

De lokale lastendruk geeft weer wat een inwoner in 2025 betaalde voor de drie belastingen met de hoogte opbrengsten vergeleken met 2024. De bedragen zijn gebaseerd op een fictief huishouden in een woning met een gemiddelde waarde voor het belastingjaar 2025 van 441.000. Eventuele kwijtschelding van de afvalstoffenheffing is hierin niet meegerekend. Hetzelfde geldt voor de indexeringspercentages. 

Onderstaande tabel geeft weer hoeveel inwoners van Oudewater in 2025 betaalden voor OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing in vergelijking met een aantal andere gemeenten.