Onvermijdelijke ontwikkelingen

1. VRU-GBTP
Op basis van de geactualiseerde begroting 2026 en begroting 2027 en verder zoals door de VRU is gecommuniceerd op 1-maart-2026. De budgetten 2027 en verder stijgen materieel door het gekozen toekomstscenario 'Op orde'.

2.  Gemeenschappelijke regeling Utrecht-West
De invoering van de GR SD UW leidt tot structurele kosten voor de gemeente Oudewater van € 215.169. Deze kosten zijn gebaseerd op de vastgestelde begroting voor de GR SD UW. Tegenover deze kosten staat dat de huidige uitgaven voor IMUW (173.553) bij de gemeente komen te vervallen. Per saldo een lastenverzwaring van € 41.616. De exacte omvang van deze huidige lasten is op dit moment nog niet volledig inzichtelijk. Hierdoor kan het netto financiële effect nog niet worden bepaald. De verwachting is dat sprake is van een verschuiving van bestaande middelen. Dit dient echter nog nader financieel te worden onderbouwd. 
Wel wordt er een stelpost besparing kosten lokaal backoffice opgenomen van € 43.047, omdat de verwachting is dat hier structureel op gaat worden bespaard.
Voor de invoering van de GR SD UW leidt tot incidentele kosten voor de gemeente Oudewater van € 21.517 in het jaar 2027. Deze kosten hebben betrekking op de implementatie van de nieuwe organisatie en werkwijze.

3. Beheermedewerker Openbare verlichting
Eind 2024 is het  areaal openbare verlichting overgenomen van City-Tec en in bezit gekomen van onze gemeente. Om het areaal goed te beheren is capaciteit nodig.

4. Beschoeiingen, inventarisatie areaal en onderzoek eigendomssituatie en conditie
De (staat van de) beschoeiingen in Oudewater is niet goed in beeld. Om bestendig beheer te kunnen voeren op dit kapitaalgoed is het noodzakelijk een goed beeld van het areaal en de staat ervan te hebben. Daar horen dan vervolgens ook instandhoudingsmiddelen bij. Omdat er geen middelen voor dit areaal in de begroting zijn opgenomen vragen wij via deze kadernota middelen aan voor een inventarisatie en onderzoek naar eigendom/technische staat van het areaal. Met de uitkomst kan vervolgens een meerjaren beheerplan worden opgesteld en een bijbehorende meerjarenbegroting worden voorgesteld.
Het beheer van beschoeiing  is een  kerntaak van de gemeente. Om deze taak uit te voeren is inzicht in het areaal noodzakelijk en is het onderdeel van de zorgplicht voor het veilig en betaalbaar houden van de openbare ruimte. Uitstel leidt er toe dat de risico's van de huidige bedrijfsvoering beheer blijven bestaan en uitgaven onvoorzien en onbeheersbaar blijven. Daarnaast kan het niet beheren van beschoeiingen tot verzakkingen, schade en mogelijk afsluiting van wegen, voet- en fietspaden leiden.
Het onderzoek moet voor de Kadernota 2028 zijn afgerond, zodat we de lasten in de begroting 2028-2031 goed kunnen verwerken.

5. Onderhoud asfaltverharding (€ 200.000) en elementenverharding (€ 200.000)
Na een eerste visuele inspectie van een gedeelte van het verhardingen areaal is gebleken dat op een behoorlijk aantal locaties de verharding onveilig is. Vanuit de wettelijke zorgplicht is het noodzakelijk deze locaties aan te pakken. Het betreffen hier monodisciplinaire projecten die geen integrale afstemming behoeven met andere disciplines zoals riolering, groen, verkeer, etc.. De financiën zijn voor 2 jaar (€ 400.000 p/jr.) opgenomen. Op dit moment wordt er gewerkt aan een beheersplan (IBOR). Voor de Kadernota 2028 wordt dit aan uw raad voorgelegd, zodat de financiële effecten kunnen worden meegenomen in de begroting 2028-2031.

6. Omgevingsplanwijziging landelijk gebied
De gemeente moet uiterlijk in 2031 het omgevingsplan voltooid hebben. Dit is wettelijk verplicht. Hoewel grote delen van het omgevingsplan beleidsneutraal opgebouwd worden, kan dat in het landelijk gebied niet. Het gemeentelijke regels moeten op basis van nieuwe Rijks- en provinciale (instructie)regels aangepast worden. Een deel van de benodigde beleidskeuzes wordt reeds gemaakt in het beleid voor Transformatie van Erven (omgevingsprogramma landelijk gebied). Ook is er in U10-verband een nieuwe sloopmetersystematiek ontwikkeld. Om nieuwe regelgeving op te kunnen stellen, moet er een inventarisatie plaatsvinden van de huidige activiteiten in het landelijk gebied (bijv. wonen, werken, agrarisch), zodat deze, indien wenselijk en mogelijk, kunnen worden verwerkt in het omgevingsplan. Bij activiteiten die de gemeente niet in het omgevingsplan kan verwerken, geldt de beginselplicht tot handhaving. Tevens moet er voorafgaand aan de vaststelling van nieuwe omgevingsplanregels voor het landelijk gebied participatie en verschillende onderzoeken plaatsvinden, waaronder een milieueffectrapportage. Wanneer de gemeente niet voldoet aan de instructieregels van het Rijk en provincie, krijgt de gemeente te maken met bestuurlijk toezicht van de provincie Utrecht. Op dit moment is er sprake van een transitieperiode, waarin de gemeente de kans krijgt om haar regelgeving aan te passen. Deze transitieperiode eindigt (landelijk) eind 2031. Wanneer het beleid over Transformatie van Erven en de sloopmetersystematiek niet in het omgevingsplan verwerkt worden, kan er in de vergunningsfase niet met dit beleid gewerkt worden en zal het beleid zijn doel missen.

7. Subsidie Omgevingsplan landelijk gebied
Voor het Omgevingsplan landelijk gebied wordt subsidie ontvangen.

8. Omgevingskwaliteit: actualisatie welstandsbeleid
Het Omgevingsprogramma Omgevingskwaliteit is een bundeling van wettelijk verplichte maatregelen die we op het gebied van Omgevingskwaliteit (o.a. welstand, cultuurhistorie, monumenten, archeologie) moeten nemen in de aanloop naar de vaststelling van het omgevingsplan in 2032. Deze maatregelen zijn onvermijdelijk en we willen er nu mee starten zodat er voldoende tijd is om deze maatregelen zorgvuldig en gefaseerd uit te werken. We gebruiken het omgevingsprogramma als instrument om alle facetten van omgevingskwaliteit samen te brengen en tegen elkaar af te wegen. Deze aanvraag in de Kadernota doen we voor een specifieke maatregel die onderdeel wordt van het omgevingsprogramma: het actualiseren van de verouderde Welstandsnota Oudewater uit 2010 en omzetten naar beleidsregels over het uiterlijk van bouwwerken, de plaatsing van bouwwerken en omgevingskwaliteit. Dit stemmen we af op de ruimtelijke regels en wordt vastgesteld via een wijziging van het omgevingsplan. Naast de wettelijke verplichting is er ook behoefte aan een actualisatie van het welstandsbeleid. De wereld is veranderd en ruimtevragers ook (denk bijvoorbeeld aan technische installaties, zoals airco's, zonnepanelen en warmtepompen) waar de huidige nota onvoldoende kader voor biedt. Ook vraagt de Omgevingswet om een meer integrale blik, waarop het nieuwe beleid aansluit. Het vernieuwde beleid wordt bovendien in lijn gebracht met de ambities uit de Omgevingsvisie. Het niet actualiseren van het welstandsbeleid leidt tot juridische kwetsbaarheid, verminderde sturingskracht op ruimtelijke kwaliteit en onvoldoende aansluiting op de systematiek en principes van de Omgevingswet. Met als gevolg een grotere kans op inconsistente besluitvorming, kwaliteitsverlies en bestuurlijke risico’s.

9. Afvalinzameling door Woerden (BN – 57.781 tariefstijging)
Met ingang van 1-1-2027 gaat gemeente Woerden de afvalinzameling voor Oudewater verzorgen.  De opgevoerde kosten betreffen een raming  van de loonkosten ven een chauffeur en van twee beladers. Die worden via de SOK aan Oudewater doorbelast.
De extra loonkosten en exploitatiekosten voor de afvalinzameling door Woerden in Oudewater worden via de afvalstoffenheffing Oudewater verwerkt. Per saldo moet de totaalopbrengst van de afvalstoffenheffing stijgen met € 57.781.

10. ODU – autonome prijsontwikkeling
Voor de (ontwerp) Programmabegroting 2027 is door de ODU een solide en sluitende basis neergezet, met een beperkte stijging van de deelnemersbijdragen (2,9%) die ruim onder de autonome prijsontwikkeling ligt. Daarbij heeft de ODU gehoor gegeven aan de wens om scherp te sturen op kostenbeheersing en prioritering. Dit betekent dat voor de gemeente Oudewater er een correctie op de begroting van 2027 moet worden gedaan van € 19.859. Ten opzichte van de middelen in de algemene uitkering voor milieutaken is dit een minimaal voordeel.

11. Ferm Werk
De kostenstijging wordt met name veroorzaakt door prijstechnische redenen (P) zoals indexaties en stijgingen als gevolg van cao's. Zowel bij de uitvoeringskosten als ook bij de uitkeringen. De aantallen (Q) Wijzigen in lijn met de CPB-raming. De prijsstijgingen verklaren de toename van de kosten meer dan de instroom van statushouders als gevolg van de taakstelling) dat verklaart.

12. Kapitaallasten nieuwe investeringen
Dit betreft de extra financiële lasten van de nieuwe investeringen zoals opgenomen in onderstaand schema.  Voor de jaren 2029 en 2030 zijn een aantal investeringen op PM gezet. Hiervoor wordt gewerkt aan planmatige onderbouwingen die voor de Kadernota 2028 aan uw raad worden voorgelegd, zodat de financiële uitkomsten hiervan kunnen worden verwerkt in de begroting 2028-2031.

13. Correctie incidentele lasten
In de rode regel "Subtotaal" in bovenstaande tabel staat het begrotingssaldo van de komende 4 jaar opgenomen. In onderstaande tabel is de specificatie van de incidentele lasten opgenomen. Deze komen uiteindelijk in het saldo van de jaarrekening, waarbij dit saldo ten  laste komt van de Algemene Reserve. Door deze werkwijze wordt onderaan de streep het structurele begrotingssaldo gepresenteerd. 
Over deze werkwijze en het bestempelen van deze zaken als incidenteel hebben wij nog overleg met de toezichthouder de Provincie Utrecht.